 |
KALORİFER BÖCEĞİ YAŞAM ALANLARI
Kalorifer böcekleri her yerde yaşayabilirler. Kalorifer böceği için yaşamaya ve üremeye en uygun yerler sıcak ortamlardır. Sıcak ortamlarda kalorifer böcekleri hızla ürerler. Kalorifer böceği evlerimizde her yerde görülebilirler. Evlerde ilk yerleşeceği yer mutfak ve banyolardır. Çok pistirler ve her şeyi yerler. Her pisliği, mikrobu taşır ve bulaştırırlar. Gıda, su ve sıcağa ihtiyacından dolayı insan olan her yerde aktiftir. Hemen hemen bütün zamanını yuvalarında, delik ve çatlaklarda saklanarak geçirirler, karanlığı sever ve geceleriaktiftirler, çok dayanıklıdırlar, bilinçsiz yapılan amatör mücadelelerde ilaçlara çok çabuk direnç kazanırlar.Genellikle geceleri aktif olan kalorifer böcekleri ışığa karşı hassastırlar. Bir binada 10 kat birden bir gecede dolaşabilirler. Kalorifer böcekleri, yaklaşık bir gecede 4,5 km yol kat edebilirler. Bütün insanların ve diğer canlıların yediği ve yemediği her şeyi yerler, kağıda |
kadar. Genelde toplu koloniler halinde yaşarlar, 15 ay kadar ömrü vardır. Nemli, sıcak ve pis yerleri severler kanalizasyon, kazan dairesi, depo, bodrum, toprak altı galerileri ambalaj içleri gibi yerleri istila ederler. Genelde endüstriyel işletmelerde çok görülürler. Dünya üzerinde her yerde bulunurlar. Türlerinin çoğu tropiklerde yaşar, ancak Kuzey ve Güney Kutuplarında da yaşayabilirler. -32 dereceye kadar dayanabilirler.
KALORİFER BÖCEĞİ ÜREME
Kalorifer böceği yumurta yöntemiyle çoğalır. Kalorifer böceği, içinde 35-40 yumurta bulunan paketler yaparak her mevsim ürerler. Kalorifer böcekleri yumurtalarını sırtlarında taşıyabilir ve dolaştıkları her yere dökülebilir. Kalorifer böceği, bir defada 200 yumurta üretebilirler ve bir yumurta paketinden 35-40 adet larva (kalorifer böceği yavrusu) meydana gelmektedir. Kalorifer böceği, yumurtaları 18 günde yavru olarak çıkar. Kalorifer böcekleri çok hızlı ürerler. Kalorifer böcekleri, üredikleri ortamda koloniler halinde yaşarlar, yılda 8-10 defa yumurtlarlar. Dişi ergin kalorifer böcekleri öldükleri anda bile yumurtalarını bırakırlar. Böcek yumurtaları herhangi bir insektisitle ölmemektedir. Bu nedenle ilk ilaçlamada mevcut kalorifer böcekleri öldürüldükten sonra yumurtadan çıkabilecek olan yavrular için 20 gün sonra ilaçlama mutlaka tekrarlanmalıdır. Bazı türlerde dişiler sadece bir defa çiftleşir ve bu onlara ömürleri boyunca yeter. Dişi kalorifer böcekleri feromon denilen bir tür koku salgılayarak erkekleri davet ederler.
KALORİFER BÖCEKLERİNİN VÜCUT YAPILARI
Kalorifer böceklerinin antenleri çok küçük miktarlardaki nem ve yiyeceği tespit edebilir. Karınlarının arka tarafından uzanan duyargaları çok hafif hava akımlarına bile duyarlıdır; öyle ki, potansiyel bir tehlikeden saniyenin binde 54'ü gibi bir zamanda kaçmaya başlayabilirler. Kalorifer böceğinin kanı beyazdır. Bazı türleri kanatlıdır, fakat uçmaktan ziyade yürümeyi tercih ederler. Dünyanın en büyük kalorifer böceği Güney Amerika'da yaşar ve yaklaşık 15 cm uzunluğunda olup iki kanat arası uzunluğu da 30 cm civarındadır. İskeletleri vücutlarının dışındadır. Yılda birkaç defa iskelet, yani kabuk değiştirirler. Kabuğunu yeni değiştirmiş bir kalorifer böceğinin rengi beyaz, göz kısmı siyahtır. Kabuk 8 saat sonra normal rengini kazanır. Kafası kopmuş bir kaloriferböceği 1 hafta daha yaşayabilir. Sonuçta ağzı olmadığından su içemediği için susuzluktan ölür. Yüzebilirler, ama ağız veya burunları ile değil de yanlarından nefes aldıkları için su yüzeyine doğru yüzerken çok zorlanırlar. Kalorifer böceği, saatte 4.800 m kadar koşabilirler, maraton rekoru olmasa da boylarına göre çok çok iyi koştukları bilinmektedir. Ağızları sağa-sola doğru hareket eder. Yavru kaloriferböcekleri milimetrenin yarısı kadar bir deliğe sığabilir. Yiyeceksiz 1 ay, ancak susuz 1 hafta yaşayabilirler. Kalbi basitçe valfli bir tüpten ibarettir. Tüp kanı ileri ve geri pompalayabilir. Kalp böceğe hiçbir zarar vermeden durabilir de. Yetişkin erkekler 1.5 mm, hamile dişiler de 4,5 mm büyüklüğündeki aralıklara sığabilirler. Kalorifer böceği, ayağındaki pençeleri sayesinde duvarlara tırmanırlar. Koku alma duyuları o kadar gelişmiştir ki ev halkını misafirlerden ayırt edebilirler.
KALORİFER BÖCEĞİ - BULAŞICI HASTALIKLAR
Kalorifer böcekleri, dizanteri, gıda zehirlenmeleri, Verem, Gastroenteritis, Antrax, Pnomoni, Hepatit, Mantar hastalıkları, Astım, alerjik reaksiyon gibi çeşitli hastalık mikroplarını taşır ve bulaştırırlar. Evlerde,ve dışarıda yaşayan kalorifer böceklerinin hastalık vektörleri olduğu kanıtlanmıştır. Isırma dıkları ve sokmadıkları için bakımları kolay, kullanımları güvenli ideal laboratuar hayvanıdırlar.
KALORİFER BÖCEKLERİ HAKKINDA BAZI SAYILAR
* 6 ayakları vardır. Bir çoğunda 18 eklem bulunur.
* 40 dakika boyunca nefeslerini tutabilirler.
* Kalorifer böcekleri, hayatlarının % 75 ini dinlenerek geçirirler, bu günde 18 saat demek olur ki, bayağı tembel oldukları anlamına geliyor.
* Dünya üzerindeki türlerinin sayısı 5000 civarındadır.
* Yaklaşık 320 milyon yıl önce, karbonifer çağda ortaya çıkmışlardır ve bu güne kadar görünüşleri çok az değişmiştir.
KALORİFER BÖCEĞİ BESLENME - KALORİFER BÖCEKLERİ NE YERLER
Sayıları itibariyle ekosistemin önemli bir parçası olan bu böcekler, bağırsaklarındaki protozoa ve bakteriler yüzünden hemcinsleri de dahil olmak üzere bir çok şeyi yiyebilirler. Bu sebeple de ormanlardaki çör-çöp ve diğer hayvanların artıklarının yeniden tabiata dönmelerini hızlandırırlar. Bu arada kendileri de bir çok hayvana, hatta bazen insanlara yiyecek olurlar.
KALORİFER BÖCEĞİ İLE YAPILAN DENEYLER
(Jason L. Maron, Department of Physics, California Institute of Technology)
Bu deneyler birçok kalorifer böceği üzerinde yapılan bilimsel çalışmalardır. Aynı kalorifer böceğini bir daha kullanma imkanı olmadığından hiç bir kontrol yoktu. Bu da bir referans kalorifer böceği tanımlamanın gerekliliğini kanıtlıyor. Aslında deneyler özellikle kalorifer böcekleri üzerinde kurulmamıştı, ancak bir deney yapılırken her yerde olduğu kadar laboratuarlarda da bulunan bir kalorifer böceği, istemeden de olsa, deneyin bir parçası oldu.
Sıvı Azotta Dondurma
Havasız Bırakma: Kalorifer böceği, hava boşaltılırken şiddetle titredi, sonra hareketsiz kaldı. Vakum 10 dakika boyunca uygulandı. Tekrar havaya çıkarıldığında yavaş yavaş canlandı ve 2 dakika sonra normale döndü.
Maksimum vakum zamanı: belirlenemedi.
Radyasyon: 40 kW gücünde ve dönen bir anot kaynağından üretilen X-ışınlarına uzun süre maruz kalmış kalorifer böceklerinin yaşamaya devam ettikleri biliniyor. Kıyaslama için söylemek gerekirse insan vücudunun buna 1 saniye bile maruz kalması ölüm nedenidir. Brookhaven Ulusal Laboratuarindaki synchrotronun ürettiği 10 keV X-ışınına maruz kalan bir kalorifer böceği öldü. Buradaki synchrotron demetinin yoğunluğu dönen bir anot kaynağından üretilen demetin yoğunluğundan yaklaşık 1000 kat büyüktü. Radyasyonda yaşamını sürdürebileceği en düşük sıcaklık belirlenemedi.
Havasız maruz kalmanın kesin limiti belirlenemedi.
12 Molar HCl e Batırılma: 30 saniyede öldü.
12 Molar NaOH e Batırılma: 30 saniyede öldü.
Suya Batırılma: Suya batırıldıktan 10 dakika sonra dışarı çıkarılan böcek yaşamaya devam etti. Maksimum suda kalma süresi belirlenemedi.
20 Atmosfer Hava Basıncı Uygulama: Görünür hiçbir etki olmadı. Maksimum basınç belirlenemedi.
100 Derece Sıcaklıktaki Fırına Koyma: Ölmesi çok uzun sürdü. Termal etkiye maruz kalma sınırı belirlenemedi.
Ayakkabı ve Taban Arasında Ezilme: Dış iskeleti ezmek için yaklaşık 29.4 N kuvvet gerekti. Bu, ezme noktası olarak biliniyor.
Santrifüj: Kalorifer böceği maksimum santrifüj kapasitesi belirlenemedi. Ayakkabı ile ezme deneyindeki sonuçtan bir tahmin yapılabilir.
Sapanla Duvara Atma: Bu deney kalorifer böceği ani yavaşlama travma sinirini ölçecekti ve sonucun ezme noktasından epey büyük çıkması bekleniyordu. Bu deney yapılmadı.
Mikrodalga: 1 dakika boyunca hiçbir etki gözlenmedi. Kalorifer böceği maksimum mikrodalga kapasitesi belirlenemedi. kalorifer bocegi ilaclama
Böcek kıran Spreyi: Öldü. (Kalorifer böceği ilaçlama)
Patlama: Patlama sırasında bir M60 tan 1 cm uzakta bulunan bir kalorifer böceğ yaşamaya devam etti.
Uzatılma Dayanıklılığı: Belirlenemedi.
Civa: 30 derecedeki civa buharı basıncına uzun süre maruz bırakılan kalorifer böceği yaşayıp yaşayamayacağı belirlenemedi.
Elektroşok: Bu deneyler yapılmadı.
KALORİFER BÖCEKLERİ NASIL GELİYORLAR
Göç yoluyla: Kalorifer böcekleri ve kemirgenler üreme hızına bağlı olarak yaşadıkları ortamları çok kısa sürede istila ederler. Nüfusları arttıkça yaşadıkları ortamdaki gıda, su ve barınacak yer azalmaktadır. Böyle durumlarda bir kısım zararlı göç ederek yeni koloniler oluştururlar.
Alışveriş Yoluyla: Alışveriş yaptığımız yerler sağlık koşullarına uygun değil ve kalorifer böcekleri barındırıyorsa buralardan alacağımız herhangi bir ürünle ergin kalorifer böceği yada yumurtasının yaşadığımız mekanlara gelme olasılığı çok yüksektir.
Bina Konumundan Kaynaklanan Sebepler: Yaşadığımız binaların mimari yapısı zararlı istilası açısından çok önemlidir. Özellikle bina eski ve bakımsız ise zararlının binaya girişi ve barınmasını kolaylaştıracaktır. Kapı altlarındaki açıklar boruların binaya giriş yerlerindeki çatlak ve yarıklar bu zararlıların binaya girişini kolaylaştırmaktadır.
Kanalizasyon Sistemi Yoluyla: Kalorifer böceklerinin yan ısıra fare ve sıçanlarda daha çok binaya kanalizasyon yoluyla ve kanalizasyon borularında oluşan çatlak ve yarıkların arasından geçerek girerler. Binaya zararlı girişi engellenemiyorsa yapılan mücadelenin etkisi fark edilmeyecektir. Dışardan sürekli giriş olduğu için zararlının ölmediği zannedilecektir. Bu sebeple bu gibi durumlarda öncelikle zararlının gelişi engellenmelidir.
|
